Beynin bilinmeyen 9 sırrı

Aşağa gitmek

Beynin bilinmeyen 9 sırrı

Mesaj  Admin Bir Paz Ağus. 17, 2008 8:59 pm

Beynin bilinmeyen 9 sırrı


İşte beynimizin hiç bilmediğimiz, çok şaşırtan 9 sırrı ve özellikleri.

1. Bilgi nöronlarda nasıl kodlanıyor?
Beynin
en karışık işlemlerinden bir tanesi, bilginin kodlanması. Bu süreçte
beyindeki nöronlar, yani sinir hücreleri, zarlarının dışında elektrik
akımı oluşturuyor. Bu elektrik akımları, ‘akson’ adı verilen uzantılara
ulaşarak, onlar vasıtasıyla gerekli olan kimyasal sinyallerin açığa
çıkmasını sağlıyor. Bu akımlar sayesinde dünyayla, çevremizde olup
bitenle ilgili bilgiler beynimize aktarılıyor. “Ne görüyorum?”, “Aç
mıyım?”, “Hangi sokağa sapayım?” gibi sorulara yanıt işte böyle
bulunuyor. Bilim adamları, beyindeki bilgilerin tek tek hücrelerin
içinde biriktirilmediğini tahmin ediyorlar. Bu bilgilerin ‘hücre
grupları’ tarafından depolandığı düşünülüyor. Ancak hangi nöronların,
hangi hücre gruplarına ait oldukları henüz bilinmiyor. Şu anki
teknoloji ise binlerce nöronu aynı anda ölçecek kapasitede değil. Tek
bir nöronun bağlantılarını bile şu an elimizde olan teknolojilerle
görüntülemek imkânsız. Tek bir nöronun, yaklaşık 10 bin nörondan bilgi
ve sinyal aldığını biliyor muydunuz? Beynin içindeki elektrik akımı
sayesinde ise sinyal alışverişi çok hızlı olabiliyor. Bilim adamlarına
göre, sinir sistemleri arasındaki bilgi aktarımının tek yolu, bu
elektrik akımları değil. Bu nedenle, ‘bilgi taşıyan’ başka hücreler
keşfetmeye yönelik araştırmalarını sürdürüyorlar. Burada, ‘glial
hücreler’ üzerinde duruluyor.


2. Anılar beyinde nasıl saklanıyor ve nasıl tekrar hatırlanıyor?
Bir
kişinin ismi gibi, yeni bir şey öğrendiğinizde beynin yapısında
birtakım fiziksel değişiklikler meydana geliyor. Ancak bu
değişikliklerin hâlâ ne tür değişiklikler olduğunu, nerelerde meydana
geldiğini, bilginin nasıl depolandığını ya da yıllar sonra tekrar
hatırlanarak tekrar nasıl gündeme getirildiğini anlayamıyoruz. Beyinde
çeşit çeşit hatıralar var. Ancak beyin, ‘kısa dönem anılarla’ (yeni
öğrenilen bir telefon numarasını hatırlamak gibi), ‘uzun dönem anıları’
(geçen yıl doğum gününüzde yaptıklarınız gibi) birbirinden bir şekilde
ayırıyor. Bilim adamları ‘öğrenme’ ve ‘hafızada tutma’ şeklinin değişik
beyin şekillerine bağlı olduğunu düşünüyorlar. Beyin travması ya da
beynin zarar görmesi ise bu yetenekleri bozabiliyor.
3. Beyin, geleceği nasıl öngörüyor?
Çoğu
zaman gelecekle ilgili birtakım planlarımız ve öngörülerimiz olur.
Geleceğin nasıl şekilleneceğini düşünürüz. Beynimizde, gelecekle ilgili
bir şekil vardır. Ancak beynin bu ‘gelecek simülasyonunu’ nasıl yaptığı
henüz anlaşılmış değil. Beyin, dünyayla ilgili öngörülerde nasıl
bulunabiliyor? Bilim adamları hâlâ bunun yanıtını arıyor.
4. ‘Duygu’ ne demek?
Beyin,
sadece bilgi biriktiren bir organ değil; aynı zamanda duygu,
motivasyon, korku ve umutları barındıran bir organ. Bütün bunlar
bilinçaltında olan şeyler aslında... Örneğin beynin duygularla ilgili
bölümü sinirli yüzlere, o yüzleri görmeden de tepki verebiliyor.
Kültürler arasında da temel duyguların dışa vurulması, aslında
birbirine benziyor. Hatta Darwin’in de gözlemlediği gibi, temel
duyguların ifade edilmesi bütün memelilerde benzer. Bilim adamları,
insanların fiziksel tepkilerinin sürüngenlerin ve kuşların tepkilerine
çok ciddi bir şekilde benzediğine dikkat çekiyorlar. Özellikle de
korku, öfke ve anne-baba sevgisini hepsi benzer bir şekilde gösteriyor.
Duyguların beyinde nasıl işlediği üzerinde bilim adamları hâlâ
çalışıyorlar. Duygulara aslında bir çeşit hesaplama ya da ‘ölçüm’ şekli
gözüyle bakılabilir. Yani duygular, aslında hızlı bir eylemi harekete
geçiren bir ‘durum tespit özetidir’. Nöro-bilimcilerin en önemli
hedeflerinden biri ise duygu ve düşünce durumunda ortaya çıkan
bozuklukları anlamak. Mesela depresyon... Depresyon, çağımızın en
önemli, en yaygın duygu bozuklukları arasında yer alıyor. Şiddet ile
dürtüsel saldırı ya da öfkenin de duyguların doğru bir şekilde kontrol
edilememesinden kaynaklandığı düşünülüyor.
5. Zekâ nedir?
Zekâ
farklı şekillerde karşımıza çıkıyor. Ancak ‘biyolojik’ açıdan zekânın
ne anlama geldiği henüz bilinmiyor. Milyarlarca nöron, bilgiyi
‘harekete geçirmek’ için nasıl birlikte çalışıyor? Gereksiz bilgi
beyinden nasıl siliniyor? İki kavram ‘birbirine uyunca’ ve böylece bir
soruna çözüm bulduğunuzda, beyinde neler oluyor? Zeki insanlar bilgiyi
beyinlerinde ‘hatırlaması kolay’, ayrı bir bölgede mi muhafaza
ediyorlar? Beyin fonksiyonlarının temel işleyişiyle ve nöronlar
arasındaki bağlantılarla ilgili, bilim adamlarının elinde hâlâ çok az
bilgi var. Ancak zekânın, beynin tek bir alanıyla değil, pek çok
bölgesiyle ilgili olduğu üzerinde duruluyor. İnsan beyninin diğer
canlılardan farkı hâlâ araştırılıyor.
6. Beyin, ‘zamanı’ nasıl algılıyor?
Alkışladığınızda
ya da parmağınızı ‘şıklattığınızda’ sesi mi daha önce duyarsınız,
hareketi mi daha önce görürsünüz? Her ne kadar duyma yeteneği, görme
yeteneğinden daha hızlı çalışsa da, parmakların görüntüsüyle, çıkarılan
ses aynı anda gerçekleşiyormuş hissi doğuyor. Yani beyin pek çok olayın
aynı anda gerçekleştiği ‘hissi’ yaratarak aslında bizi ‘kandırıyor’.
Beynin zamanla ‘oynadığını’ aslında çok kolay anlayabilirsiniz. Aynanın
karşısında sol gözünüze bakın. Daha sonra bakışınızı sağ gözünüze
kaydırın. Gözlerinizi diğer tarafa çevirmek bir zaman alıyor elbette.
Ancak siz gözlerinizin hareket ettiğini görmüyorsunuz. Gözlerinizi
kırpıştırdığınızda da aslında gözleriniz çok kısa süreliğine de olsa
karanlıkta kalıyor. Ancak bu karanlığı da görmüyorsunuz.
7. Nasıl uyuyor ve rüya görüyoruz?
Zamanımızın
üçte birini uyuyarak geçiriyoruz. Bebekler ise zamanlarının üçte
ikisini uykuda geçiriyor. Araştırmalara göre, az uyumak sinir
sisteminde bozukluğa yol açıyor. Araştırmalar, 10 gün uyumayan
farelerin, 10’uncu günün sonunda öldüklerini ortaya koyuyor. Canlılar
uyuduklarında beynin bir bölümü de uyuyor, ama uykunun mekanizması,
işleyişi hâlâ bilinmiyor. Uykuda nöronların aşırı derecede hareket
halinde oldukları biliniyor. Ayrıca önemli bir sorunu çözmeden önce
uyumanın, o sorunu çözebilmek açısından yararlı olduğu da düşünülüyor.
Düzenli uykunun, öğrenme kapasitesini de artırdığı söyleniyor. Özetle,
uyku sayesinde beyin bir şekilde gerekli bilgileri depoluyor,
gereksizleri ise ekarte edebiliyor.
8. Beynin ayrı ayrı olan sistemleri, birbirleriyle nasıl bütünleşiyor?
Gözle
bakıldığında, aslında beynin her bölgesi aynı görünüyor. Ancak
aktivitelerini, işlevlerini ölçtüğümüzde, her nöron bölgesinde farklı
bilgilerin kayıtlı olduğunu görüyoruz. Örneğin görme yeteneğini
ilgilendiren bölgenin içindeki alanlarda hareketler, yüzler, köşeler ve
renklerle ilgili çeşit çeşit bilgiler bulunuyor. Yetişkin bir insanın
beynini, çeşitli ülkelerin bulunduğu bir dünya haritasına
benzetebiliriz. Beynin içinde koku, açlık, acı, hedef koyma, sıcaklık,
öngörü ve daha pek çok şeyle ilgili ‘beyin ağları’ var. Farklı
işlevlerine rağmen bu sistemler birbirleriyle bir şekilde bütünleşerek
çok iyi bir işbirliğine giriyorlar. Bunun nasıl gerçekleştiğine dair
ise bilim adamlarının hiçbir fikri yok. Ayrıca beynin, sistemlerini
nasıl bu kadar hızlı bir şekilde koordine ettiği de henüz anlaşılmış
değil.
9. ‘Bilinç’ nedir?
İlk öpücüğünüzü düşünün. Bu,
hafızanızdan hiç çıkmaz. Peki bu hafıza, bu deneyimi yaşamadan, bu
deneyimin bilincinde olmadan önce neredeydi? Modern bilimde, ‘bilinç’
çözülememiş olan en önemli sırlardan biri. Bilinç, tek bir fenomen
değil. Peki ne? Bilinç, beyindeki hangi sistemlerle ilgili? Bilim
adamlarının bu konuda da hiçbir fikri yok... Şimdiye kadar yapılan
araştırmalara göre, bilinç konusunda, büyük bir ihtimalle yine bir grup
aktif nöron iletişim içinde. Bilincin altında yatan mekanizmanın
moleküllerle ya da hücrelerle ilgili olabileceği üzerinde de duruluyor.
Belki de mekanizma, bu sistemlerin etkileşimleriyle oluşuyor. Bilim
adamları bu sıralar bilincin, beynin hangi bölgeleriyle ilgili olduğunu
araştırıyorlar. Bunu keşfettikten sonra, bu bölgelerin neden
birbirleriyle iletişime geçtikleri araştırılacak. Ve beyin hakkında son
bir dip not daha...


Kaynak; Hürriyet Gazetesi
avatar
Admin
Admin
Admin

Mesaj Sayısı : 114
Kayıt tarihi : 10/08/08

Kullanıcı profilini gör http://health100.eniyiforum.net

Sayfa başına dön Aşağa gitmek

Sayfa başına dön

- Similar topics

 
Bu forumun müsaadesi var:
Bu forumdaki mesajlara cevap veremezsiniz